(26/06/2011)
STRALCI DI VITA SANTAGATESE : " R'OVE " DI ALFONSO DE CAPRARIS


di Alfonso De Capraris

STRALCI DI VITA SANTAGATESE di Alfonso De Capraris. Quarta puntata. Capitolo terzo. “R’ove”. 

Sempre per restare in tema di animali, che, come ho detto nelle puntate precedenti, durante il mio soggiorno “sandahatèse” sono stati protagonisti di alcuni episodi divertenti, ora ne racconterò uno, che, a dir poco, passò alla storia, almeno per noi ragazzi.

Alla scarsezza di mezzi di sostentamento (“la carne re vetèlla, o re vaccìna, accussì cùme se recèva a chire tièmbe, ère na raretà, nu vère e pròpie lusse, dègne re la màssema pubblecetà, tande ca nge stèva nu cristiène ca cu na vòce pussènde scèva menànne lu banne mmièzze a la chiazza pe avvesè lu pòpele re stu hrànne avvenemènde”) si sopperiva allevando animali da cortile, “e accussì tata, pe nu nge fè manghè carne frèsca e bòna, accattèje na còcchia re cucce”.

Non l’avesse mai fatto, “pecché la cuccia nda quatte e quattòtte figlièje na mòrra re cuccetièrre, tande ca la cambagna nda pòche tièmbe se pupulèje re parècchie generaziòne re chiste anemalùcce”; fu allora che io capii perché di una donna prolifica si dice che “fèce li figlie cùm’ a na cuccia”.

Un discorso a parte meritano “re ggarrìne”, la cui storia procede un po’ in parallelo “cu quèra re l’àpere”, e sì perché mio padre, sempre alla luce del grande amore che aveva per la campagna, pensò di mettere su la produzione “re ru mmièle”.

Apro una parentesi per dire che, trovandoci in un periodo di piena autarchia, “c’avèvme pe ffòrza arrangé, e accussì cu la cèra re l’àpere e cu ru nniévere re li callère, se facève ru lùcete pe pulzè re scarpe, la crummatìna. “Cchè tièmbe!”.

“Pe realezzè stu pruggètte, papà facìje arrevè fòre tutte l’attrèzze necessarie pe abbijè sta attevetà”: le arnie, con relativa “Apis mellifera” (l’ape regina), lo smielatore, la maschera, i guanti, e quant’altro fosse necessario.

Stranamente in concomitanza di ciò “tutte re ggarrìne ca stèvene fòre e ca ògne gghiuòrne nge facèvene nu munne r’òve necessàrie pe nùje crijatùre, allassacrése, sènza putè capì ru ppecchè”, smisero questa loro naturale opera.

A questo punto io, mosso sempre dallo spirito indagatore che mi ha accompagnato per tutta la vita, “me rìje ra fé e accussì scuprìje che ère succièsse: nun è ca re harrìne nu facèvene cchiù r’òve, anze, sùle ca nu re nge scèvene cchiù a fè alammasòne, ma ra fòre e precisamènde a ru calle sòtte a re cascètte re l’àpere ca se truuàvne a ru sòle, andò avèvene scavète nu sacche re fuòsse nfùnne, e rìnde avèvene depusetète cendenère r’òve, ca s’èrene miste pure a cuvè già ra nu bèlle pòche re tièmbe, tande ca qualche uòve accummenzèva adderettùra a scuzzè”.

“E mò che n’àmma fè re tutte st’òve, ca oramèje nunn’èrene cchiù bòne manghe pe mangè? Ng’addummannàvme ije e fràteme Lariènze, ca ère re ccinghe anne cchiù hruòsse re me, e allòra nge ricièmme ca quèse quèse sarrìja stète la sòja re fe nu schèrze a qualcheùne, e accussì nge menìje nghèpa l’idea geniòsa re fè, cume se rice ra nùje a Ffòggia, -nu buch n’cap- a l’amerecàne, tande chire stèvene sèmbe mbrijèche e qquinde nu nze ne sarrìjene addunète re niènde”.

Riempiti, quindi, diversi “panère r’òve, ije e fràteme, nzième a li cumbàgne sùje, nge ne nghianàmme a lu paèse, andò ru ssapèvme ca mmièzze a la chiazza truuàvme parcheggète lu famòse -Treàssi- amerecàne, a ru ssòlete chìne re ògne bbène re Ddìje, pecchè tutte li sànde juòrne chire suldète menèvene a Sand’Àheta, pe fè re ppruvvìste re tutte quère ccòse ca l’abbesugnàvene, sopattùtte li prodotte re la la cambàgna”.

Con estrema disinvoltura e sicurezza “ng’avvecenàmme a lu casciòne re lu camejònne andò stèvene rùje sòrte re scazzalandrùne, ca a me ca ère pìccele arrassumegliàvne ca stèvene mbaravìse, e accumenzàmme a fè re uffèrte nòstre: -Ei Jòhn, volere tu uova fresche e dare a noi caramelle e cioccolate?-, -Okay, baby-, fùje sùbbete la respòsta lòre, e accussì facièmme a ccànge, quinde nùje, cu na bòna scòrta re tutte quère rròbbe prelebbètee, nge la futtièmme, e cu quatte zùmbe, vattelufùtte, arrevàmme nd’a nu mumènde sòtte castièrre”, sparendo rapidamente dalla circolazione.

“Ròppe nge recièrne ca l’amerecàne nu nge mettièrene tièmbe asseje pe capì ca èrene rumàste futtùte, e accussì, jastumànne nd’a la lénga lòre Sande e Marònna”, si misero ad

imprecare contro di noi, pronunciando i loro famosi epiteti “son of bitch (figlie re puttèna), tegroùp, ca sapèvne sulamènde lòre che bbuléva segnefechè, ma ca rumanéva a la faccia lòre”.

“A stu punde rice ca se scatèneje nu putefèrie, pecché chire dùje strùnze accummenzàrene nu viulènde bumbardamènde, ca nun furnèva cchiù, menànne, andò nguglijèvene nguglijèvene, e sopattùtte a la vija re chire pòvere vecchiarièrre, ca stèvene pe li fatte lòre a li quatte àngule re la chiazza, r’òve fràcete, cu lu fiéte ca arrevèje assìne a l’arche re la Pòrta Nòva”; ma oramai la frittata per loro, è il caso di dire, era fatta.

Alfonso De Capraris

(Continua)