(25/03/2009) DIALOGO TRA L`ALBERO, I CHIODI E LA CORONA Racconti in vernacolo del Maestro Francesco Soldo di Francesco Soldo | ||
L’albere: la matina, a buon priéste, veriémme r’arrevè quatte o cinghe uómene, armète r’acciéttere, re rònghe e zuchere. Parlavene: “cu re mmène facévene ségne, ma nuje penzamme: chisà andò vanne, vanne abbuschè la iurnèta rind’a sse lòchere.” La cèrza chiù grossa allucchèje: “Anna tagliè n’albere!” Nuje tremamme tutte quande!” “Po’ penzèje: Anna fè lèvene pe ru fuóche, pò darsi ca re criature chiangene ca siéndene fridde. Tagliassene pure, tande, po’ l’albere tagliète, scocca n’alda vòta, ma ….” (Li chiuóve) “Statte citte ca pure nuje la penzavene accussì. Lu ferrère peglièje nu piézze re fiérre e lu mettije rind’a ru fuóche. Cu nu martiérre ne féce lu cuórpe a acqua. Facije tre chiuóve: a me e n’alde duje. Ne féce pezzute pezzute Penzamme a na pórta ca se ne caréva. Macchè! La matina vénne a la putéha nu brutt arnese: ne peglièje, ne mettije rind’a na sacca bòna lórda. Ne huardamme ‘nfaccia e ne reciémme: stu mòstre andò ne pòrta? Sendevene r’allucchè: mettitele ‘ncróce, mettitele ‘ncróce! St’ome ca ne purtèva rind’a la sacca Scéva sbattune a nu quarte e a n’alde, N’aldune allucchèva: eja pegliète lu martiérre! Po’ sendiémme nu lamiénde: mamma mia, mamma mia! Po’ nu chiande, na voce murtefechèta: Figlie, figlie mije! Fratema, lu chiuóve ca steva chiù ‘nnanze risse: ma ch’éja succiésse, quanda rumóre, quanda gènde, chi allucca, chi chiange, chi se lamènda, chi ména mazzète, chi chère, chi vótta, arrocela nu trónghe.” (Arbele) “Era ije c’arruciulève! Vuléva sparì! Me vuléva fè a petazze, vuléva murì pe sèmbe e nun verè niénde cchiù! Vuléve revendè leggiére, vuléva, rind’a a chuire mumènde, ca me nascéssere r’ascérre pe nun pesè sóp’a a re sparre re chuire pòver’òme! Quanne passève vicine a n’alde albere le recève: sparisce, avvisa pure a l’alde ca sparèssere, se nò, ru vire che fine ne fanne fè sti signure r’uómene. N’ausene pè fè suffrì la povera gènde: Stu pòver’òme nun ve riche quanda rulóre, quanne l’allungarne sóp’a mmè, lu vuléva abbrazzè, lu vuléva bacè, lu vuléva assuchè quère lahreme e chuire sanghe c’asséva ra re spine ca se feccarne ‘n fronde.” (La Spina) “Pe quire grande rulóre ca riémme a st’òme nun sime cresciute cchiù. Ma chir’uomene, ne tagliarne, nuje cercamme pure re re pónge accussì nun ne pegliavene, ma nun ce fù niénde ra fè. Ne pigliarne, ne ‘ngravugliarne e ne faciérne tónne tónne. Une risse: che bélla curóna amme fatte! Chissà cume s’adda arrechrié mò ca la mettime. Nuje, Nun penzavene mèje a n’òme, ma quanne né mettiérne ‘nghèpa a quire pòvere criste, vulévene squagliè. Ne carcarne accussì fòrte can nun ne putiémme cchiù móve. Sendévene lu sanghe c’asseva ra ‘n frónde, ra nchepa e nu lamiénde ca te facéva spacchè lu core. Manghe n’anema pe l’aiutè. Chi curréva, chi allucchèva, chi vattéva, chi attachèva, chi scavèva fuósse, chi taglièva legnème. Ra lundène dòje fémmene chiangévene, allungavene re mène pe corre, pe fè qualche còsa, ma re guardie re vuttavene e nun re facévene passè.” “Chi ne r’avéva rice c’avévena passè stu brutte mumènde. Quire mòstre r’òme ca ne vénne a pegliè, senza piétà, cu l’uócchie russe cum’a nu brehande, ne piglièje e ne fecchèje rind’a li pulze re Criste. Cu nu martiérre vattéva cum’a nu rannète sóp’a mmène e piére e lu sanghe scurréva ra tutte re parte. Ce vulévene sfecchè, ce vulévene squagliè, vulévene sparì e po’ n’aviemma fecchè pure rind’a la croce.” (L’albere) “Nun capéva cchiù niente! Sendéve stu cuórpe ca se muvéva, st’òme ca se lamendèva, stu sanghe ca scurréva ra tutte re parte e sta mamma restrutta ca chiangéva, ca vattéva re mmène sópa a la cróce e recéva: Figlie, figlie mije, che t’anne fatte, quanda rulure t’anne rète, senza ca éja fatte niénte. Ma pecchè, ma pecchè st’uomene nun tiénene còre, ‘mbiétte tienine re prète.” (Li chiuóve) “Eja alluhère! St’uomene sónne pègge re l’anemèle! L’anemèle s’accirene ma ru fanne sule pe cambè.” (Re spine) “L’uómene sonne sélvagge! Accirene sènza ca se riéndene cunde! Nun sanne ca quire ca fanne a l’alde, lu créje pote capetè a lòre” “Nun fè a l’alde quire can nun vuje fósse fatte a tte” Preghiera: “ Gesù fanne sparì, fanne murì pure a nuje! Cum’anna fè li frète nuóstre a huardè ngiéle, cu cchè curagge t’anna addummannè na cosa; Na hoccia r’acqua, nu pòche r’aria, nu muzzeche re pène, nu ragge re sóle, n’aiute! Perdonene! Tu sèje purdunè, ‘mbarene a nun fè mele a nisciune. Aiutece! Tu sèje cume s’aiuta! Fatte verè, fatte tucchè, fatte aiutè a luarte la cróce ra ‘nguórre Ije ru saccie ca quanne spónda nu fióre stèje Tu, quanne chère na hoccia r’acqua stèje Tu, quante nasce na creatura steje Tu. Quanne m’alze la matina stèje Tu ca me rèje na mèna e rice: camina ,camina ca ije stèche addrète a tte, Sule Tu, Gesù Criste mije ru puje fè, sule Tu puje perdunè. Sule Tu sèje assuchè na lahrema cucènde, sule Tu sèje fè na carézza a nu criature abbandunète, a na mamma sóla, a nu malète ‘nfunne a nu liétte. Sule Tu, sule Tu Gesù Criste mije. Ma nuje quanne n’amma ‘mbarè! Lu maèstre si Tu, Gesù mije, ‘mbarene la vija dritta e nuje nun amma sbagliè chiù.” Francesco Soldo | ||